Home / بمب افکن ها / هواپیمای بمب افکن B-1 Lancer

هواپیمای بمب افکن B-1 Lancer

هواپیمای بمب افکن استراتژیک B-1 Lancer بمب افکنی است چند منظوره با برد بلند و توانایی پرواز برای انجام عملیات های بین قاره ای بدون انجام سوختگیری هوایی که برای درگیری با دشمنان دارای توانمندی بالای دفاع هوایی توسط کمپانی بزرگ North American Rockwell آمریکا که البته اکنون بخشی از کمپانی آمریکایی Boeing میباشد ساخته شده است.این هواپیما می تواند انواع جنگ افزار های متعارف و غیر متعارف را به صحنه نبرد حمل کند.نام رسمی B-1 در نیروی هوایی آمریکا Lancer است،اما معمولا به اسم Bone(کوتاه شده B-One) شناخته میشود.این بمب افکن میتواند در ارتفاع بسیار بالا پرواز کرده و بمب های خود را بر روی دشمنان رها کند.

در سال 1965 دفتر پژوهش های هواپیماهای استراتژیک آمریکا طرح تولید یک بمب افکن قاره پیما با قابلیت حمل مهمات بالا را که بتواند جایگزین B-52 Stratofortress شود را تصویب کرد.طرح ابتدایی B-70 نام گرفت که سرعت آن باورنکردنی و بیش از 3 ماخ بود.اما با مشکل هایی همچون مصرف سوخت بالا که تاثیر منفی روی برد عملیاتی آن گذاشته بود رو به رو شد و به این ترتیب این پروژه به دست فراموشی سپرده شد.

پس از B-70 پروژه طراحی بمب افکن به کمپانی های Boeing و North American Rockwell و General Dynamics سپرده شد.استفاده از بالهای متغیر برتری هایی را در اختیار میگذاشت که نیروی هوایی را به در اختیار داشتن چنین بمب افکنی متمایل کرده بود.نتیجه کار بمب افکن B-1A بود که قابلیت حمل بمب اتمی را نیز داشت و در واقع اولین سری از نسل جدید بمب افکن های استراتژیک بود.با اینکه B-1A توانایی های قابل قبولی داشت اما لازم بود بر سرعت آن و همچنین توانایی رادارگریزی آن افزود و در عین حال از توانایی حمل مهمات آن نیز نباید کاسته شود که مجموع اینها هزینه هر فروند را به بیش از 100 میلیون دلار میرساند که در آن زمان واقعا قیمت گزافی بود.بدین ترتیب تنها 4 فروند از B-1A تولید شد و پروژه بار دیگر متوقف شد.پیشرفتهای تکنولوژی که در فاصله این چند سال به وقوع پیوست باعث شد که بتوان با راه های ارزانتری به خواسته های مورد نظر برای رسیدن به شرایط ایده آل بمب افکن مورد نظر رسید.

پس از مدل B-1A مدل B-1B طراحی و تولید شد.بمب افکن B-1A برای اولین بار در تاریخ 23 دسامبر سال 1974 و نمونه اولیه مدل B-1B در تاریخ 18 اکتبر سال 1984 پرواز کرد.هواپیمای B-1B از خانواده بمب افکن های سنگین وزن است که به عنوان جایگزینی برای بمب افکن B-52 Stratofortress ساخت کمپانی Boeing تولید شد.مدتها بود که اندیشه بر این بود که باید در فکر جانشینی بود که بتواند به خوبی از عهده وظیفه بمب افکن قدیمی و پا به سن گذاشته B-52 Stratofortress بر آید،هرچند که مدل های پیشرفته تر و بروز رسانی شده بمب افکن بسیار توانای B-52 Stratofortress همچنان در حال خدمت میباشند و قرار است با بروز رسانی های دیگر بین سال های 2013 و 2015 تا سال 2040 در خدمت بمانند.

اولین مدل B-1B در سال 1985 تحویل داده شد و بعد از آن از سال 1986 به خدمت نیروی هوایی آمریکا در آمد و تا به امروز در خدمت است.B1-B قرار است تا سال 2030 در نیروی هوایی آمریکا خدمت کند و جایگزینیش از سال 2020 با بمب افکن های نسب بعد آغاز میشود،همچنین این بمب افکن همواره به روز رسانی و بهبود سازی میشود و توانمندی ها و قدرتش افزایش میبابد.

همانگونه که گفته شد،به دلیل سطح مقطع راداری بالای این بمب افکن در مدل B-1A،از این مدل فقط 4 فروند ساخته شد.در نتیجه مهندس های کمپانی Rockwell تصمیم گرفتند که گونه ای جدیدتر با توانایی هایی بیشتر و ویژگی رادار گریزی بالاتر بسازند که در نهایت موجب طراحی و تولید مدل B1-B شد که سطح مقطع راداری پایینی داشت و رادار ها در یافتن این بمب افکن دچار مشکل میشدند.

دو سیستم الکترونیکی پروازی بسیار پیچیده برای حمله و پدافند هنوز هم از نظر اهمیت در راس تجهیزات ضروری و مورد نیاز برای هواپیمای B-1B قرار دارند.ارزیابی سیستم های گفته شده به عنوان مهم ترین ماموریت در پروازهای دومین نمونه هواپیمای آزمایشی B-1B در نظر گرفته شده است.

هواپیمای B1-B یک بمب افکن فرا صوت دوربرد و میان قاره ای با سقف پروازی بالا است که توانایی هدف قرار دادن هر نقطه از جهان با شلیک انواع موشک های هوا به سطح همچون موشک های کروز AGM-158 JASSM و بازه گوناگونی از بمبهای همه منظوره و یا هدایت شونده و همچنین بمب های هسته ای را دارد.این بمب افکن بسیار پیشرفته می تواند در هر شرایط آب و هوایی بدون سوخت گیری هوایی از یک قاره به قاره ای دیگر سفر کند،ماموریت خود را انجام داده و سپس به پایگاه خود بازگردد.البته این بمب افکن توانایی سوخت گیری هوایی نیز دارد.این هواپیما برای پرواز به چهار خدمه شامل خلبان،افسر سیستم های تهاجمی،افسر سیستم های دفاعی و فرمانده هواپیما نیاز دارد و قیمت هر فروندش برابر 283.1 میلیون دلار آمریکا میباشد.از این مدل 100 فروند ساخته شد.

هواپیمای B-1B با توان حمل 22 موشک کروز دارای کلاهک اتمی از قدرت تخریبی وحشت ناکی برخوردار است.این هواپیما طوری طراحی شده است که توانا به نشست و برخاست در فرودگاه های دورافتاده و حتی باندهای کم عرض و کوتاه نیز می باشد.

استفاده از سیستم های پیشرفته اخلالگر که در این مدل استفاده شده است به همراه مواد جذب کننده امواج رادار به کار رفته در بدنه و همچنین طراحی بدنه سطح مقطع راداری(RCS) این بمب افکن را کاهش داده و باعث شد تا در مقابل جنگنده های رهگیر و رادار ها تا حد بسیار زیادی ایمن باشد.

یکی دیگر از ویژگی های چشمگیر این بمب افکن،بال های متغیر آن است که برای سرعت های بالا به عقب بسته میشوند.در این فناوری،با عقب رفتن بالها در سرعتهای بالا،فشار وارده بر آنها کم شده،در نتیجه از میزان پسای اضافی که بالها در سرعتهای بالا تولید می کنند کاسته می شود.خوبی دیگر بال متغیر این است که برای برخاست،بمب افکن می تواند بالهای خود را به میزان بیشینه باز کرده تا با سرعت کمتری توانایی برخاست وجود داشته باشد که این موضوع امنیت پرنده را نیز بالاتر میبرد.توانایی برخاستن در فاصله کم این امکان را به پرنده میدهد که موقعی که به پایگاه حمله شده است،در فاصله ای کوتاه به سرعت به آسمان برود و بتواند فرار کند.این بالها بسته به نیاز ماموریت توسط خلبان به گونه ای تنظیم می شوند تا بیشترین کارایی را برای نفوذ و حمله در برد زیاد در اختیار بمب افکن قرار دهد.با بازنشست شدن جنگنده هایی همچون EF-111A Raven و F-14 Tomcat از خدمت،این بمب افکن تنها بازمانده نسل هواپیماهای بال متغیر است.

B1-B از چهار موتور توربوفن F101-GE-102 ساخت کمپانی بزرگ آمریکایی General Electric با سیستم پس سوز که هر کدام تراستی برابر 65 هزار نیوتون بدون استفاده از پس سوز و 137 هزار نیوتون با پس سوز تولید میکنند.به دلیل داشتن چنین موتورهای قدرتمندی است که این هواپیما را می توان جز هواپیماهای فرا صوت دانست،چرا که این بمب افکن می تواند با سرعت 1.34 ماخ پرواز کند که از این لحاظ نیز برتری قابل توجهی نسبت به هواپیمای B-52 Stratofortress دارد.البته مدل B-1R که بروز شده و بهسازی شده مدل B-1B میباشد که با استفاده از موتور های F119 ساخت کمپانی Pratt & Whitney آمریکا 2.2 ماخ سرعت دارد و مجهز به موشک های هوا به هوا و رادار پیشرفته تر نیز میباشد.B-1B میتواند در صورت از کا افتادن 3 موتور تنها با بهره گیری از یک موتور در ارتفاع مناسب پرواز کند.برای اینکار بنزین اضافه در هوا تخلیه شده در نتیجه وزن هواپیما کاهش یافته.B1-B به لطف بال های متغیر و همچنین 4 موتور توربوفن توانمندش توان مانورد دهی بالایی دارد و همچنین میتواند با بیشترین توان حمل مهمات برد بالا و پرواز در ارتفاع های پایین با سرعت بالا داشته باشد.

با اضافه کردن مکانیزم های متحرک جدید به سیستم تغییر زاویه بال های B-1B،حدود 680 کیلوگرم فشار بر بدنه هواپیما کاهش یافته است که البته با انجام این کار مرکز ثقل هواپیما هم تغییر می کرد که این هم مورد توجه قرار گرفته راهکاری درباره آن انجام شد.

بمب افکن B-1B تاکنون رکوردهای زیادی در سرعت و برد و میزان بار قابل حمل را به نام خود ثبت کرده است.درسال 1994 این بمب افکن از سوی انجمن هوانوردی بین اللمللی به عنوان یکی از 10 هواپیمای به یادماندنی دنیا معرفی شد.تجهیزات الکترونیکی و پخش پارازیت یا همان سیستم های اخلاگری،تجهیزات پادکار های فرو سرخ،رادار موقعیت یاب و سیستمهای هشدار دهنده به همراه سطح مقطع راداری کم باعث شده است که B-1B به عنوان یک پرنده مکمل دفاع هوایی شناخته شود.این بمب افکن همچنین توانایی همکاری با هواپیماهای هشدار دهنده زودهنگام،AWACS،را دارد.

B-1B از سال 1985 تا 1990 به عنوان یک بمب افکن هسته‌ای مطرح بود. اما پس از پایان جنگ سرد،این هواپیمای بمب افکن جهت کاربرد جنگ افزار های معمولی مورد استفاده قرار گرفت.32 فروند از این بمب افکن با شروع سال 2001 باز نشست شدند.68 فروند دیگر از 100 فروند آن همچنان مورد استفاده قرار گرفتند.بر روی این هواپیماها بروزرسانی و بهسازی های بی شماری توسط کمپانی Boeing صورت گرفته تا بیشترین بازدهی را داشته باشند و شمار زیادی از آنها نیز در حال مطالعه و تحقیق میباشد.بخش بزرگی از این مطالعه ها و بهسازی ها مربوط به بالا بردن توانایی حمل جنگ افزار های متعارف در میدان های نبرد میباشد که با نام برنامه بهینه سازی برای ماموریت های متعارف شناخته می شود که از فوریه سال 1993 به اجرا در آمده است.برای این منظور نیروی هوایی آمریکا مبلغی بیش از 2.7 میلیارد دلار در مدت چندین سال برای بروز رسانی های این بمب افکن اختصاص داد تا B-1B از یک بمب افکن اتمی به یک بمب افکن نوین با توانایی حمل جنگ افزار های عادی تبدیل شود.در این پروژه همزمان با بروز رسانی تجهیزات سخت افزاری متخصص ها توانستند برنامه های نرم افزاری سیستم های مورد نیاز آن را نیز بروز و در اختیار نیروی هوایی آمریکا قرار دهند.برای انجام بروز رسانی های زیاد بمب افکن های B-1B به پنج بلاک B و C و D و E و F تقسیم شدند که بهسازی های هر بخش عبارت اند از:

بهینه سازی های انجام شده بر اساس برنامه CMUP

1-توانایی نصب و پرتاب بمب های 227 کیلوگرمی غیر هدایت شونده MK-82 بر روی بمب افکنهای بلاک B

2-توانایی حمل و پرتاب 30 بمب خوشه ای از نوع CBU در هر سورتی پرواز برای مقابله با پیشروی نیروهای زرهی و رزمی دشمن.این برنامه از سپتامبر 1996 تا آگوست 1997 انجام شد و به پایان رسید.در این مرحله از بهینه سازی جایگاه ها و آویزگاه های نگه داری بمب ها از حالت اصلی خود خارج و به شکلی درآمدند که توانایی حمل بمب ها از 12928 کیلوگرم بمب در هر جایگاه به 45813 کیلوگرم بمب خوشه ای در هر جایگاه افزایش یافت.این بروز رسانی بر روی بیش از 50 جایگاه از بمب افکن ها انجام شد که تقریبا شامل نیمی از ناوگان آنها می شود.این بهسازی بر روی بمب افکنهای بلاک C انجام شد.

3-اضافه کردن سیستم تکرار پیام ALE-50 که یک سیستم الکترونیکی است و با فرستادن پیامهایی جعلی به عنوان طعمه برای رادارهای دشمن آنها را گمراه میکند و به عنوان اولین شاخه دفاع متقابل الکترونیک و توانایی حمل و پرتاب بمب های JDAM با دقت بالا و نیز اضافه نمودن سیستم ضد پارازیت(Anti-jam) برای بالا بردن سطح امنیت مخابراتی به هنگام ماموریت از بهسازی های انجام شده بر روی بمب افکنهای بلاک D بوده است.پس از دادن بودجه لازم در بین فوریه 1996 تا فوریه 1997 کار نصب سیستم و حامل های پرتابگر بمب های JDAM بر روی این بمب افکن شتاب بیشتری به خود گرفت و قرار شد در کمتر از 18 ماه تا فوریه 1999 به پایان برسد.با تهیه بیشینه بودجه ممکن قرار شد یک گروه 7 فروندی تا فوریه 1999 مجهز و به ناوگان هوایی آمریکا بپیوندد.اولین گروه شامل 3 بمب افکن مجهز شده در دسامبر سال 1998 آماده و تحویل شدند و 4 فروند دیگر نیز تا فوریه 1999 مجهز و در پایگاه هوایی Ellsworth در ایالت Dakota جنوبی مستقر شدند.

4-بروزرسانی های انجام شده شامل سیستم رهاسازی بادی مهمات ،WCMD،که وظیفه آن یجاد فاصله مناسب در رهاسازی بمب ها برای داشتن توان تخریبی مورد نظر با توجه به ماموریت و استفاده از بمب های JSOW و نیز موشک هوا به سطح JASSM و توانای به کار گیری مهمات مختلف به طورت همزمان در فوریه 2002 از بهسازی های انجام شده بر روی بمب افکنهای بلاک E بود.

5-بهینه سازی در سیتم های الکترونیکی و ضد الکترونیک و نیز سیستم امنیتی مخابراتی JAM که تا فوریه 2002 به پایان رسید از بهسازی های انجام شده بر روی بمب افکنهای بلاک F بود.

 

B-1B از یک رادار و خلبان خودکار در سیستم هدایت خود بهره میگیرد که به خدمه این بمب افکن امکان میدهد در هر کجای جهان ماموریت خود را بروز و یا طول و عرض جغرافیایی هدف های جدیدتر را دریافت کرده و بدون نیاز به کمک گیری از سوی دیده بان های زمینی بمب ها را با دقت بسیار بالا به سوی هدف رها کند.علاوه بر این رادار بمب افکن دارای سیستم های زیادی است که بنابه ماموریت در نظر گرفته شده برای بمب افکن این قسمت ها میتوانند قبل از پرواز بر روی آن نصب شوند.

تجهیزات دفاعی AN/ALQ161A که یک اخلالگر دفاعی الکترونیکی جامع تهدیدهای راداری و موشکی موجود در منطقه مورد ماموریت می باشند نیز به تجهیزات گفته شده افزوده شده اند.این سامانه همچنینی توانا به شمارش و اخلال در مسیر موشک های شلیک شده به سوی بمب افکن از جهت های گوناگون است و توانایی پخش پارازیتهای الکترونیکی،
یا Flare و Chafff و یا نوارهای آلومینیومی برای اخلال در سیستم رهگیر آن را داراست.همانند سامانه راداری تهاجمی سامانه راداری دفاعی نیز تشکیل شده از قسمتهای مختلف و گوناگونیست که میتواند حتی به هنگام پرواز تعویض و با برنامه ریزی دوباره بروز رسانی شده و هدف ها و تهدیدهای منطقه هدف را با توان بیشتری زیر نظر دادشته باشد.AN/ALQ161A ساخت کمپانی AIL Systems آمریکا به هواپیما توان نفوذ در ناحیه تدافعی دشمن را میدهد.AN/ALQ161A در سال 1970 با موفقیت بر روی B-1 امتحان شد.این سیستم شامل کامپیوتر هایی است که به راحتی قابل برنامه ریزی میباشند.این سیستم پیچیده الکترونیک به طور پیوسته وضعیت هواپیما و تجهیزات آن را با تهدیدهای احتمالی آینده دشمن تطبیق میدهد تا بیشترین آمادگی برای برخورد دفاع و حمله وجود داشته باشد.هر سیستم AN/ALQ161A تعداد زیادی آنتن گیرنده و فرستنده را شامل می شود که همه را نیز کنترل میکند.این آنتن ها می توانند هر فرکانسی در هرجهت و باندی بگیرند.اینها در واقع گوش های هواپیما هستند.به علاوه این سیستم نیز دارای کامپیوتری است که در مخابرات هواپیما استفاده میشود.یکی از موارد استفاده از این سیستم انجام کارهای لازم برای فرود در شرایط دید نامناسب بدون بهره گیری از دستگاه های ناوبری مستقر در روی زمین است،زیرا همانگونه که گفته شد یکی از توانایی های مهم و در خور توجه هواپیمای B-1B توانایی نشست و برخاست آن در باندهای پروازی دور افتاده و غیر آماده است.البته یک سیستم هشدار راداری و اخلاگر تداعی AN/APQ-164 نیز در این بمب افکن وجود دارد.

سیستم های پیش اخطار الکترونیک و سیستم دفاعی و ناوبری ساخت کمپانی آمریکایی Boeing این هواپیما که OAS نامیده میشود شامل مدارهای پیچیده و حساس الکترونیک است که پرواز هواپیما به سوی هدف را انجام میدهد و پرتاب بمب ها و موشک های آن را کنترل میکند.همچنین این سیستم کارهای مربوط به دفاع را نیز بر عهده داشته و میتواند به تست خود و دیگر سیستم های داخلی هواپیما بپردازد.این سیستم با یک سری صفحه های نمایش و وسایل کنترل و سنسور ها در ارتباط بوده و توانا به کنترل و اداره عملیات جنگی و جنگ افزار های آن میباشد.این سیستم طوری طراحی شده که در آینده جنگ افزار های مدرن تر به راحتی پذیرا باشد.

رابط پیشرفته DataBase در بین بیشتر بخش های سیستم ناوبری و بخش های آن استفاده شده است و سیستم فرعی هواپیما توسط خط اطلاعاتی کامپیوتر ها کنترل میشوند.

Boeing میگویدکه با استفاده از یک سیستم تدافعی جدید ناوبری جهانی،یک رادار تدافعی جدید و چندین رادار داپلر و ارتفاع یاب جدید سیستم جنگ افزاری این هواپیما پیشرفت زیادی پیدا کرده است.

سیستم ناوبری جهانی این بمب افکن از نوع SKN-2440 و ساخت کمپانی Kearfott می باشد.در این سیستم از قطعه های دقیق و یک کامپیوتر با سرعت زیاد استفاده شده است تا بار محاسبه ها و عملیاتی کامپیوتر اصلی کمتر شود.در این هواپیما Boeing از سیستم دوکاناله رادار از نوع APG-66 استفاده کرده است.این رادار قبلا در F-16 Fighting Falcon استفاده شد.همین رادار جدید است که به بمب افکن این توانایی را داده است تا با سرعت صوت در ارتفاع کمتر از 70 متری حرکت کند و به فضای دشمن نفوذ کند.در ساخت این رادار Boeing با کمپانی بزرگ آمریکایی Westinghouse Electric که البته امروزه همان Northrop Grumman Electronic Systems است همکاری داشته است.از جمله خوبی های این رادار کوچک بودن سطح مقطع و در نتیجه اندازه آن است.رادار بمب افکن دارای آنتن ویژه ایست که با استفاده از آن سرعت هواپیما در محور های مختلف قابل اندازه گیری است.این رادار همچنین دارای یک سیستم اتوماتیک گیرنده و فرستنده هست كه در مواقعی كه نیاز به شلیک می‌ باشد با توجه به رادار اختصاصی به صورت اتوماتیک شلیک خود را انجام می دهد.یکی دیگر از خوبی های این رادار این است که مسیر پروازی را نقشه برداری کرده و تصویر های بدست آمده را بر روی صفحه نمایش داخل هواپیما نشان می دهد و در نتیجه خدمه پروازی از تماس با ایستگاه های رادار زمینی به منظور ناوبری و تعیین موقعیت بی نیاز می باشند.رادار ارتفاع یاب و نشان دهنده ارتفاع B-1B توسط کمپانی آمریکایی Honeywell ساخته شده است.پنل کنترل مرکزی نیز توسط Boeing ساخته شد.يک غلاف هدف یابی جديد توسط Lockheed Martin به نام Sniper XR نیز در این بمب افکن وجود دارد.یک سیستم مدیریت دفاع AN/ASQ-184 نیز در این بمب افکن وجود دارد.

ایستگاه های اپراتور دفاعی و تهاجمی B-1B،بخش های کنترل هواناوی و بخش های ذخیره اطلاعات و فرامین لازم برای پرواز توسط کمپانی بزرگ و معروف IBM آمریکا ساخته شده است.IBM با استفاده از تکنولوژی مدرن در این هواپیما از حافظه های الکترونیک جدیدی استفاده کرده است که میتواند بیش از 524000 کلمه اطلاعاتی را در خود ذخیره کند.به علاوه زمان دسترسی به این اطلاعالت بسیار سریع است.توانایی ذخیره سازی این حافظه ها تا 1 بیلیون بار قابل گسترش است.واحد های کنترل ناوبری این هواپیما از نوع AP-101F با گنجایش 226000 کلمه است.این واحد توانا به انجام بیش از یک میلیون عملیات در ثانیه هستند.صفحه های نمایش کابین B-1B اطلاعات مختلف را چه در حالت دفاع و چه در حالت حمله نشان میدهد.این صفحه شامل سه صفحه نمایش چند کاره،یک واحد نمایش الکترونیک و یک دستگاه ضبط تصویر می باشد.این تجهیزات توسط کمپانی Osprey ساخته شده است.Osprey همچنین صفحه نشان دهنده وضعیت عمودی،سیستم پایدارکننده ژیروسکوپی و سیستم کنترل پرواز این هواپیما را ساخته است.

بخشی که سیستم های هواناوی B-1B را به هم وصل میکند MIL-STD-1553 نام دارد که یک باس مولتی پلکس الکترونیکی است و با سرعت انتقال اطلاعات با سرعت 1 مگا هرتز(یا 1 میکرو ثانیه) با استفاده از این واحد دیگر احتیاج به 100 کیلومتر سیم و 32000 قطعه دیگر در B-1B نیست.

این بمب افکن در عملیات هایی همچون جنگ شاخاب پارس در سال 1991 در عراق،عملیات روباه صحرا در سال 1998 در عراق،عملیات نیروهای متحد بین المللی علیه صربستان در سال 1999 در کوزوو،جنگ افغانستان در سال 2001 و عملیات آزادسازی عراق(Iraqi freedom) در سال 2003 شرکت داشتند.
ویژگی های B-1B Lancer:

کشور سازنده:آمریکا
کمپانی های سازنده:North American Rockwell که اکنون بخشی از Boeing است
اولین پرواز:23 دسامبر 1974
تعداد خدمه:4
درازا:44.5 متر
فاصله 2 سر بال از یکدیگر:41.8 متر در حالت بال های باز و 244 متر در حالت بال های بسته
بلندی:10.4 متر
مساحت بال:181.2 متر مربع
وزن خود بمب افکن:87100 کیلوگرم
وزن بارگذاری شده:148000 کیلوگرم در مدل
وزن مهمات:57000 کیلوگرم
بیشینه وزن هنگام برخاستن:216660 کیلوگرم
موتور:چهار موتور توربوفن F101-GE-1022 ساخت کمپانی بزرگ آمریکایی General Electric با سیستم پس سوز که هر کدام تراستی برابر 65 هزار نیوتون بدون استفاده از پس سوز و 137 هزار نیوتون با پس سوز تولید میکنند.
بیشینه سرعت:بیش از 1.34 ماخ
رنج عملیاتی:12000 کیلومتر
ارتفاع پرواز:بیش از 180000 متر

 

در سال 1965 دفتر پژوهش های هواپیماهای استراتژیک آمریکا طرح تولید یک بمب افکن قاره پیما با قابلیت حمل مهمات بالا را که بتواند جایگزین B-52 Stratofortress شود را تصویب کرد.طرح ابتدایی B-70 نام گرفت که سرعت آن باورنکردنی و بیش از 3 ماخ بود.اما با مشکل هایی همچون مصرف سوخت بالا که تاثیر منفی روی برد عملیاتی آن گذاشته بود رو به رو شد و به این ترتیب این پروژه به دست فراموشی سپرده شد.

پس از B-70 پروژه طراحی بمب افکن به کمپانی های Boeing و North American Rockwell و General Dynamics سپرده شد.استفاده از بالهای متغیر برتری هایی را در اختیار میگذاشت که نیروی هوایی را به در اختیار داشتن چنین بمب افکنی متمایل کرده بود.نتیجه کار بمب افکن B-1A بود که قابلیت حمل بمب اتمی را نیز داشت و در واقع اولین سری از نسل جدید بمب افکن های استراتژیک بود.با اینکه B-1A توانایی های قابل قبولی داشت اما لازم بود بر سرعت آن و همچنین توانایی رادارگریزی آن افزود و در عین حال از توانایی حمل مهمات آن نیز نباید کاسته شود که مجموع اینها هزینه هر فروند را به بیش از 100 میلیون دلار میرساند که در آن زمان واقعا قیمت گزافی بود.بدین ترتیب تنها 4 فروند از B-1A تولید شد و پروژه بار دیگر متوقف شد.پیشرفتهای تکنولوژی که در فاصله این چند سال به وقوع پیوست باعث شد که بتوان با راه های ارزانتری به خواسته های مورد نظر برای رسیدن به شرایط ایده آل بمب افکن مورد نظر رسید.

پس از مدل B-1A مدل B-1B طراحی و تولید شد.بمب افکن B-1A برای اولین بار در تاریخ 23 دسامبر سال 1974 و نمونه اولیه مدل B-1B در تاریخ 18 اکتبر سال 1984 پرواز کرد.هواپیمای B-1B از خانواده بمب افکن های سنگین وزن است که به عنوان جایگزینی برای بمب افکن  ساخت کمپانی Boeing تولید شد.مدتها بود که اندیشه بر این بود که باید در فکر جانشینی بود که بتواند به خوبی از عهده وظیفه بمب افکن قدیمی و پا به سن گذاشته B-52 Stratofortress بر آید،هرچند که مدل های پیشرفته تر و بروز رسانی شده بمب افکن بسیار توانای B-52 Stratofortress همچنان در حال خدمت میباشند و قرار است با بروز رسانی های دیگر بین سال های 2013 و 2015 تا سال 2040 در خدمت بمانند.

اولین مدل B-1B در سال 1985 تحویل داده شد و بعد از آن از سال 1986 به خدمت نیروی هوایی آمریکا در آمد و تا به امروز در خدمت است.B1-B قرار است تا سال 2030 در نیروی هوایی آمریکا خدمت کند و جایگزینیش از سال 2020 با بمب افکن های نسب بعد آغاز میشود،همچنین این بمب افکن همواره به روز رسانی و بهبود سازی میشود و توانمندی ها و قدرتش افزایش میبابد.

همانگونه که گفته شد،به دلیل سطح مقطع راداری بالای این بمب افکن در مدل B-1A،از این مدل فقط 4 فروند ساخته شد.در نتیجه مهندس های کمپانی Rockwell تصمیم گرفتند که گونه ای جدیدتر با توانایی هایی بیشتر و ویژگی رادار گریزی بالاتر بسازند که در نهایت موجب طراحی و تولید مدل B1-B شد که سطح مقطع راداری پایینی داشت و رادار ها در یافتن این بمب افکن دچار مشکل میشدند.

دو سیستم الکترونیکی پروازی بسیار پیچیده برای حمله و پدافند هنوز هم از نظر اهمیت در راس تجهیزات ضروری و مورد نیاز برای هواپیمای B-1B قرار دارند.ارزیابی سیستم های گفته شده به عنوان مهم ترین ماموریت در پروازهای دومین نمونه هواپیمای آزمایشی B-1B در نظر گرفته شده است.

هواپیمای B1-B یک بمب افکن فرا صوت دوربرد و میان قاره ای با سقف پروازی بالا است که توانایی هدف قرار دادن هر نقطه از جهان با شلیک انواع موشک های هوا به سطح همچون موشک های کروز AGM-158 JASSM و بازه گوناگونی از بمبهای همه منظوره و یا هدایت شونده و همچنین بمب های هسته ای را دارد.این بمب افکن بسیار پیشرفته می تواند در هر شرایط آب و هوایی بدون سوخت گیری هوایی از یک قاره به قاره ای دیگر سفر کند،ماموریت خود را انجام داده و سپس به پایگاه خود بازگردد.البته این بمب افکن توانایی سوخت گیری هوایی نیز دارد.این هواپیما برای پرواز به چهار خدمه شامل خلبان،افسر سیستم های تهاجمی،افسر سیستم های دفاعی و فرمانده هواپیما نیاز دارد و قیمت هر فروندش برابر 283.1 میلیون دلار آمریکا میباشد.از این مدل 100 فروند ساخته شد.

هواپیمای B-1B با توان حمل 22 موشک کروز دارای کلاهک اتمی از قدرت تخریبی وحشت ناکی برخوردار است.این هواپیما طوری طراحی شده است که توانا به نشست و برخاست در فرودگاه های دورافتاده و حتی باندهای کم عرض و کوتاه نیز می باشد.

استفاده از سیستم های پیشرفته اخلالگر که در این مدل استفاده شده است به همراه مواد جذب کننده امواج رادار به کار رفته در بدنه و همچنین طراحی بدنه سطح مقطع راداری(RCS) این بمب افکن را کاهش داده و باعث شد تا در مقابل جنگنده های رهگیر و رادار ها تا حد بسیار زیادی ایمن باشد.

یکی دیگر از ویژگی های چشمگیر این بمب افکن،بال های متغیر آن است که برای سرعت های بالا به عقب بسته میشوند.در این فناوری،با عقب رفتن بالها در سرعتهای بالا،فشار وارده بر آنها کم شده،در نتیجه از میزان پسای اضافی که بالها در سرعتهای بالا تولید می کنند کاسته می شود.خوبی دیگر بال متغیر این است که برای برخاست،بمب افکن می تواند بالهای خود را به میزان بیشینه باز کرده تا با سرعت کمتری توانایی برخاست وجود داشته باشد که این موضوع امنیت پرنده را نیز بالاتر میبرد.توانایی برخاستن در فاصله کم این امکان را به پرنده میدهد که موقعی که به پایگاه حمله شده است،در فاصله ای کوتاه به سرعت به آسمان برود و بتواند فرار کند.این بالها بسته به نیاز ماموریت توسط خلبان به گونه ای تنظیم می شوند تا بیشترین کارایی را برای نفوذ و حمله در برد زیاد در اختیار بمب افکن قرار دهد.با بازنشست شدن جنگنده هایی همچون EF-111A Raven و F-14 Tomcat از خدمت،این بمب افکن تنها بازمانده نسل هواپیماهای بال متغیر است.

B1-B از چهار موتور توربوفن F101-GE-102 ساخت کمپانی بزرگ آمریکایی General Electric با سیستم پس سوز که هر کدام تراستی برابر 65 هزار نیوتون بدون استفاده از پس سوز و 137 هزار نیوتون با پس سوز تولید میکنند.به دلیل داشتن چنین موتورهای قدرتمندی است که این هواپیما را می توان جز هواپیماهای فرا صوت دانست،چرا که این بمب افکن می تواند با سرعت 1.34 ماخ پرواز کند که از این لحاظ نیز برتری قابل توجهی نسبت به هواپیمای B-52 Stratofortress دارد.البته مدل B-1R که بروز شده و بهسازی شده مدل B-1B میباشد که با استفاده از موتور های F119 ساخت کمپانی Pratt & Whitney آمریکا 2.2 ماخ سرعت دارد و مجهز به موشک های هوا به هوا و رادار پیشرفته تر نیز میباشد.B-1B میتواند در صورت از کا افتادن 3 موتور تنها با بهره گیری از یک موتور در ارتفاع مناسب پرواز کند.برای اینکار بنزین اضافه در هوا تخلیه شده در نتیجه وزن هواپیما کاهش یافته.B1-B به لطف بال های متغیر و همچنین 4 موتور توربوفن توانمندش توان مانورد دهی بالایی دارد و همچنین میتواند با بیشترین توان حمل مهمات برد بالا و پرواز در ارتفاع های پایین با سرعت بالا داشته باشد.

با اضافه کردن مکانیزم های متحرک جدید به سیستم تغییر زاویه بال های B-1B،حدود 680 کیلوگرم فشار بر بدنه هواپیما کاهش یافته است که البته با انجام این کار مرکز ثقل هواپیما هم تغییر می کرد که این هم مورد توجه قرار گرفته راهکاری درباره آن انجام شد.

بمب افکن B-1B تاکنون رکوردهای زیادی در سرعت و برد و میزان بار قابل حمل را به نام خود ثبت کرده است.درسال 1994 این بمب افکن از سوی انجمن هوانوردی بین اللمللی به عنوان یکی از 10 هواپیمای به یادماندنی دنیا معرفی شد.تجهیزات الکترونیکی و پخش پارازیت یا همان سیستم های اخلاگری،تجهیزات پادکار های فرو سرخ،رادار موقعیت یاب و سیستمهای هشدار دهنده به همراه سطح مقطع راداری کم باعث شده است که B-1B به عنوان یک پرنده مکمل دفاع هوایی شناخته شود.این بمب افکن همچنین توانایی همکاری با هواپیماهای هشدار دهنده زودهنگام،AWACS،را دارد.

B-1B از سال 1985 تا 1990 به عنوان یک بمب افکن هسته‌ای مطرح بود. اما پس از پایان جنگ سرد،این هواپیمای بمب افکن جهت کاربرد جنگ افزار های معمولی مورد استفاده قرار گرفت.32 فروند از این بمب افکن با شروع سال 2001 باز نشست شدند.68 فروند دیگر از 100 فروند آن همچنان مورد استفاده قرار گرفتند.بر روی این هواپیماها بروزرسانی و بهسازی های بی شماری توسط کمپانی Boeing صورت گرفته تا بیشترین بازدهی را داشته باشند و شمار زیادی از آنها نیز در حال مطالعه و تحقیق میباشد.بخش بزرگی از این مطالعه ها و بهسازی ها مربوط به بالا بردن توانایی حمل جنگ افزار های متعارف در میدان های نبرد میباشد که با نام برنامه بهینه سازی برای ماموریت های متعارف شناخته می شود که از فوریه سال 1993 به اجرا در آمده است.برای این منظور نیروی هوایی آمریکا مبلغی بیش از 2.7 میلیارد دلار در مدت چندین سال برای بروز رسانی های این بمب افکن اختصاص داد تا B-1B از یک بمب افکن اتمی به یک بمب افکن نوین با توانایی حمل جنگ افزار های عادی تبدیل شود.در این پروژه همزمان با بروز رسانی تجهیزات سخت افزاری متخصص ها توانستند برنامه های نرم افزاری سیستم های مورد نیاز آن را نیز بروز و در اختیار نیروی هوایی آمریکا قرار دهند.برای انجام بروز رسانی های زیاد بمب افکن های B-1B به پنج بلاک B و C و D و E و F تقسیم شدند که بهسازی های هر بخش عبارت اند از:

بهینه سازی های انجام شده بر اساس برنامه CMUP

1-توانایی نصب و پرتاب بمب های 227 کیلوگرمی غیر هدایت شونده MK-82 بر روی بمب افکنهای بلاک B

2-توانایی حمل و پرتاب 30 بمب خوشه ای از نوع CBU در هر سورتی پرواز برای مقابله با پیشروی نیروهای زرهی و رزمی دشمن.این برنامه از سپتامبر 1996 تا آگوست 1997 انجام شد و به پایان رسید.در این مرحله از بهینه سازی جایگاه ها و آویزگاه های نگه داری بمب ها از حالت اصلی خود خارج و به شکلی درآمدند که توانایی حمل بمب ها از 12928 کیلوگرم بمب در هر جایگاه به 45813 کیلوگرم بمب خوشه ای در هر جایگاه افزایش یافت.این بروز رسانی بر روی بیش از 50 جایگاه از بمب افکن ها انجام شد که تقریبا شامل نیمی از ناوگان آنها می شود.این بهسازی بر روی بمب افکنهای بلاک C انجام شد.

3-اضافه کردن سیستم تکرار پیام ALE-50 که یک سیستم الکترونیکی است و با فرستادن پیامهایی جعلی به عنوان طعمه برای رادارهای دشمن آنها را گمراه میکند و به عنوان اولین شاخه دفاع متقابل الکترونیک و توانایی حمل و پرتاب بمب های JDAM با دقت بالا و نیز اضافه نمودن سیستم ضد پارازیت(Anti-jam) برای بالا بردن سطح امنیت مخابراتی به هنگام ماموریت از بهسازی های انجام شده بر روی بمب افکنهای بلاک D بوده است.پس از دادن بودجه لازم در بین فوریه 1996 تا فوریه 1997 کار نصب سیستم و حامل های پرتابگر بمب های JDAM بر روی این بمب افکن شتاب بیشتری به خود گرفت و قرار شد در کمتر از 18 ماه تا فوریه 1999 به پایان برسد.با تهیه بیشینه بودجه ممکن قرار شد یک گروه 7 فروندی تا فوریه 1999 مجهز و به ناوگان هوایی آمریکا بپیوندد.اولین گروه شامل 3 بمب افکن مجهز شده در دسامبر سال 1998 آماده و تحویل شدند و 4 فروند دیگر نیز تا فوریه 1999 مجهز و در پایگاه هوایی Ellsworth در ایالت Dakota جنوبی مستقر شدند.

4-بروزرسانی های انجام شده شامل سیستم رهاسازی بادی مهمات ،WCMD،که وظیفه آن یجاد فاصله مناسب در رهاسازی بمب ها برای داشتن توان تخریبی مورد نظر با توجه به ماموریت و استفاده از بمب های JSOW و نیز موشک هوا به سطح JASSM و توانای به کار گیری مهمات مختلف به طورت همزمان در فوریه 2002 از بهسازی های انجام شده بر روی بمب افکنهای بلاک E بود.

5-بهینه سازی در سیتم های الکترونیکی و ضد الکترونیک و نیز سیستم امنیتی مخابراتی JAM که تا فوریه 2002 به پایان رسید از بهسازی های انجام شده بر روی بمب افکنهای بلاک F بود.

 

B-1B از یک رادار و خلبان خودکار در سیستم هدایت خود بهره میگیرد که به خدمه این بمب افکن امکان میدهد در هر کجای جهان ماموریت خود را بروز و یا طول و عرض جغرافیایی هدف های جدیدتر را دریافت کرده و بدون نیاز به کمک گیری از سوی دیده بان های زمینی بمب ها را با دقت بسیار بالا به سوی هدف رها کند.علاوه بر این رادار بمب افکن دارای سیستم های زیادی است که بنابه ماموریت در نظر گرفته شده برای بمب افکن این قسمت ها میتوانند قبل از پرواز بر روی آن نصب شوند.

تجهیزات دفاعی AN/ALQ161A که یک اخلالگر دفاعی الکترونیکی جامع تهدیدهای راداری و موشکی موجود در منطقه مورد ماموریت می باشند نیز به تجهیزات گفته شده افزوده شده اند.این سامانه همچنینی توانا به شمارش و اخلال در مسیر موشک های شلیک شده به سوی بمب افکن از جهت های گوناگون است و توانایی پخش پارازیتهای الکترونیکی،
یا Flare و Chafff و یا نوارهای آلومینیومی برای اخلال در سیستم رهگیر آن را داراست.همانند سامانه راداری تهاجمی سامانه راداری دفاعی نیز تشکیل شده از قسمتهای مختلف و گوناگونیست که میتواند حتی به هنگام پرواز تعویض و با برنامه ریزی دوباره بروز رسانی شده و هدف ها و تهدیدهای منطقه هدف را با توان بیشتری زیر نظر دادشته باشد.AN/ALQ161A ساخت کمپانی AIL Systems آمریکا به هواپیما توان نفوذ در ناحیه تدافعی دشمن را میدهد.AN/ALQ161A در سال 1970 با موفقیت بر روی B-1 امتحان شد.این سیستم شامل کامپیوتر هایی است که به راحتی قابل برنامه ریزی میباشند.این سیستم پیچیده الکترونیک به طور پیوسته وضعیت هواپیما و تجهیزات آن را با تهدیدهای احتمالی آینده دشمن تطبیق میدهد تا بیشترین آمادگی برای برخورد دفاع و حمله وجود داشته باشد.هر سیستم AN/ALQ161A تعداد زیادی آنتن گیرنده و فرستنده را شامل می شود که همه را نیز کنترل میکند.این آنتن ها می توانند هر فرکانسی در هرجهت و باندی بگیرند.اینها در واقع گوش های هواپیما هستند.به علاوه این سیستم نیز دارای کامپیوتری است که در مخابرات هواپیما استفاده میشود.یکی از موارد استفاده از این سیستم انجام کارهای لازم برای فرود در شرایط دید نامناسب بدون بهره گیری از دستگاه های ناوبری مستقر در روی زمین است،زیرا همانگونه که گفته شد یکی از توانایی های مهم و در خور توجه هواپیمای B-1B توانایی نشست و برخاست آن در باندهای پروازی دور افتاده و غیر آماده است.البته یک سیستم هشدار راداری و اخلاگر تداعی AN/APQ-164 نیز در این بمب افکن وجود دارد.

سیستم های پیش اخطار الکترونیک و سیستم دفاعی و ناوبری ساخت کمپانی آمریکایی Boeing این هواپیما که OAS نامیده میشود شامل مدارهای پیچیده و حساس الکترونیک است که پرواز هواپیما به سوی هدف را انجام میدهد و پرتاب بمب ها و موشک های آن را کنترل میکند.همچنین این سیستم کارهای مربوط به دفاع را نیز بر عهده داشته و میتواند به تست خود و دیگر سیستم های داخلی هواپیما بپردازد.این سیستم با یک سری صفحه های نمایش و وسایل کنترل و سنسور ها در ارتباط بوده و توانا به کنترل و اداره عملیات جنگی و جنگ افزار های آن میباشد.این سیستم طوری طراحی شده که در آینده جنگ افزار های مدرن تر به راحتی پذیرا باشد.

رابط پیشرفته DataBase در بین بیشتر بخش های سیستم ناوبری و بخش های آن استفاده شده است و سیستم فرعی هواپیما توسط خط اطلاعاتی کامپیوتر ها کنترل میشوند.

Boeing میگویدکه با استفاده از یک سیستم تدافعی جدید ناوبری جهانی،یک رادار تدافعی جدید و چندین رادار داپلر و ارتفاع یاب جدید سیستم جنگ افزاری این هواپیما پیشرفت زیادی پیدا کرده است.

سیستم ناوبری جهانی این بمب افکن از نوع SKN-2440 و ساخت کمپانی Kearfott می باشد.در این سیستم از قطعه های دقیق و یک کامپیوتر با سرعت زیاد استفاده شده است تا بار محاسبه ها و عملیاتی کامپیوتر اصلی کمتر شود.در این هواپیما Boeing از سیستم دوکاناله رادار از نوع APG-66 استفاده کرده است.این رادار قبلا در F-16 Fighting Falcon استفاده شد.همین رادار جدید است که به بمب افکن این توانایی را داده است تا با سرعت صوت در ارتفاع کمتر از 70 متری حرکت کند و به فضای دشمن نفوذ کند.در ساخت این رادار Boeing با کمپانی بزرگ آمریکایی Westinghouse Electric که البته امروزه همان Northrop Grumman Electronic Systems است همکاری داشته است.از جمله خوبی های این رادار کوچک بودن سطح مقطع و در نتیجه اندازه آن است.رادار بمب افکن دارای آنتن ویژه ایست که با استفاده از آن سرعت هواپیما در محور های مختلف قابل اندازه گیری است.این رادار همچنین دارای یک سیستم اتوماتیک گیرنده و فرستنده هست كه در مواقعی كه نیاز به شلیک می‌ باشد با توجه به رادار اختصاصی به صورت اتوماتیک شلیک خود را انجام می دهد.یکی دیگر از خوبی های این رادار این است که مسیر پروازی را نقشه برداری کرده و تصویر های بدست آمده را بر روی صفحه نمایش داخل هواپیما نشان می دهد و در نتیجه خدمه پروازی از تماس با ایستگاه های رادار زمینی به منظور ناوبری و تعیین موقعیت بی نیاز می باشند.رادار ارتفاع یاب و نشان دهنده ارتفاع B-1B توسط کمپانی آمریکایی Honeywell ساخته شده است.پنل کنترل مرکزی نیز توسط Boeing ساخته شد.يک غلاف هدف یابی جديد توسط Lockheed Martin به نام Sniper XR نیز در این بمب افکن وجود دارد.یک سیستم مدیریت دفاع AN/ASQ-184 نیز در این بمب افکن وجود دارد.

ایستگاه های اپراتور دفاعی و تهاجمی B-1B،بخش های کنترل هواناوی و بخش های ذخیره اطلاعات و فرامین لازم برای پرواز توسط کمپانی بزرگ و معروف IBM آمریکا ساخته شده است.IBM با استفاده از تکنولوژی مدرن در این هواپیما از حافظه های الکترونیک جدیدی استفاده کرده است که میتواند بیش از 524000 کلمه اطلاعاتی را در خود ذخیره کند.به علاوه زمان دسترسی به این اطلاعالت بسیار سریع است.توانایی ذخیره سازی این حافظه ها تا 1 بیلیون بار قابل گسترش است.واحد های کنترل ناوبری این هواپیما از نوع AP-101F با گنجایش 226000 کلمه است.این واحد توانا به انجام بیش از یک میلیون عملیات در ثانیه هستند.صفحه های نمایش کابین B-1B اطلاعات مختلف را چه در حالت دفاع و چه در حالت حمله نشان میدهد.این صفحه شامل سه صفحه نمایش چند کاره،یک واحد نمایش الکترونیک و یک دستگاه ضبط تصویر می باشد.این تجهیزات توسط کمپانی Osprey ساخته شده است.Osprey همچنین صفحه نشان دهنده وضعیت عمودی،سیستم پایدارکننده ژیروسکوپی و سیستم کنترل پرواز این هواپیما را ساخته است.

بخشی که سیستم های هواناوی B-1B را به هم وصل میکند MIL-STD-1553 نام دارد که یک باس مولتی پلکس الکترونیکی است و با سرعت انتقال اطلاعات با سرعت 1 مگا هرتز(یا 1 میکرو ثانیه) با استفاده از این واحد دیگر احتیاج به 100 کیلومتر سیم و 32000 قطعه دیگر در B-1B نیست.

این بمب افکن در عملیات هایی همچون جنگ شاخاب پارس در سال 1991 در عراق،عملیات روباه صحرا در سال 1998 در عراق،عملیات نیروهای متحد بین المللی علیه صربستان در سال 1999 در کوزوو،جنگ افغانستان در سال 2001 و عملیات آزادسازی عراق(Iraqi freedom) در سال 2003 شرکت داشتند.
ویژگی های B-1B Lancer:

کشور سازنده:آمریکا
کمپانی های سازنده:North American Rockwell که اکنون بخشی از Boeing است
اولین پرواز:23 دسامبر 1974
تعداد خدمه:4
درازا:44.5 متر
فاصله 2 سر بال از یکدیگر:41.8 متر در حالت بال های باز و 244 متر در حالت بال های بسته
بلندی:10.4 متر
مساحت بال:181.2 متر مربع
وزن خود بمب افکن:87100 کیلوگرم
وزن بارگذاری شده:148000 کیلوگرم در مدل
وزن مهمات:57000 کیلوگرم
بیشینه وزن هنگام برخاستن:216660 کیلوگرم
موتور:چهار موتور توربوفن F101-GE-1022 ساخت کمپانی بزرگ آمریکایی General Electric با سیستم پس سوز که هر کدام تراستی برابر 65 هزار نیوتون بدون استفاده از پس سوز و 137 هزار نیوتون با پس سوز تولید میکنند.
بیشینه سرعت:بیش از 1.34 ماخ
رنج عملیاتی:12000 کیلومتر
ارتفاع پرواز:بیش از 180000 متر

 

Check Also

بمب افکن استراتژیک چینی H-6M

بمب افکن استراتژیک چینی H-6M متعلق به نیروی هوایی چین دارای 2 موشک کروز هواپرتاب …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *