Home / بمب ها / موشک ها،راکت ها،بمب ها و سامانه های پدافندی

موشک ها،راکت ها،بمب ها و سامانه های پدافندی

سامانه سپر دفاع موشکی بسیار پیشرفته THAAD که کوتاه شده Terminal High Altitude Area Defense و به معنی سامانه پدافند منطقه ای ارتفاع بالا است،یک برنامه جنگ افزاری زمین پایه با قابلیت تحرک و جابجایی است بطور اختصاصی جهت مقابله با تهدید موشک های بالستیک دارای برد کوتاه،برد متوسط و برد زیاد و قاره پیما در مرحله پایانی(Terminal)،به هنگام شیرجه در پوشش وسیع و گسترده طراحی و ساخته شده است.این سیستم یكی از آخرین لایه های دفاعی در برابر موشک های بالستیک می باشد و نقش مهمی را در برنامه های دفاعی آژانس دفاع موشكی آمریكا بازی می كند و توسط 8 کمپانی آمریکایی به رهبری کمپانی Lockheed Martin ساخته شده است.این سامانه از سال 2008 وارد خدمت شد و از سال 2005 میلادی،موفق به نابودی کلیه هدف های آزمایشی گردیده است.کشور روسیه به دلیل شدت بازدارندگی این سیستم،
همواره مخالف نصب آن در منطقه اروپای شرقی است.

سامانه THAAD بگونه ای طراحی گردیده است تا قابلیت ارتباط و فرستادن اطلاعات هدف به سایر سامانه های دفاعی و جنگ افزار های بازدارنده را نیز دارا باشد.برای نمونه این سامانه میتواند با ایجاد ارتباط یکپارچه با مرکز فرماندهی دفاع ضد بالستیک آمریکا و یا شبکه اطلاعات دفاع هوایی پیوسته که یکی از شبکه های امنیتی آمریکا میباشد و مرکز های مدیریت و فرماندهی نبرد،اقدام به ایجاد پوشش اطلاعاتی و دفاعی زنجیر وار و گسسته نماید.کمپانی آمریکایی Northrop Grumman پیمانکار توسعه واحد ارتباطی BMC3I در پروژه THAAD میباشد.BMC3I به معنای مدیریت و فرماندهی نبرد،کنترل، کامپیوترها و هوشمند میباشد.این واحد در داخل یک پناهگاه بسیار مستحکم و ایمن و قرار گرفته بر روی یک خوردروی نظامی چند منظوره با تحرک بالا Humvee(یا HMMWV) نصب میگردد. همچنین واحد ارتباط سامانه THAAD توانایی استفاده هم زمان از اطلاعات سامانه ها و شبکه هایی همچون توزیع اطلاعات تاکتیکی مشترک،JTIDS،تجهیزات سیار مشترک،سامانه رادیویی تک کانال زمینی و هوابرد،SINCGARS،و در نهایت ترمینال تاکتیکی و مشترک جهت تبادل اطلاعات صوتی و داده ها جهت انتقال هوشمند داده ها را دارا میباشد.

سپر دفاع موشکی THAAD با قابلیت یکپارچه سازی به همراه دیگر سامانه های دفاعی آمریکا همچون رادار های بزرگ دریایی SBX باند X،ماهواره های هدفیاب،هواپیماهای لیزر هوابرد YAL-1 کمپانی Boeing،سامانه های دفاع دریایی و ضد موشکی SM-3 و SM-2 و سامانه ضد موشک بالستیک Aegis ناو های آمریکایی و انگلیسی به همراه نمونه های زمینی PAC-3 و MIM-104 Patriot توسعه یافته است و عملا یک سپر غیر قابل نفوذ شناخته میشود.

هر موشک بالستیک برای نابودی هدف خود،نیازمند طی چندین مرحله میباشد.سامانه های دفاع موشکی THAAD و PAC-3 و همچنین دیگر نمونه های دریایی وظیفه دارند تهدید های بالستیک را پس از مرحله MidCourse(میانه مسیر) و در مقطع بسیار حساس Terminal Phase،یا همان مرحله پایانی،پیش از جدایش کلاهک از بدنه منهدم نمایند. Terminal به عنوان آخرین مرحله هدایت پذیری موشک به سوی هدف شناخته میگردد و از این رو با استفاده از ترفندهای مختلف میتوان مسیر آن را منحرف و یا بطور کلی آن را منهدم نمود.

در استراتژی مقابله با تهدید های بالستیک،هر شلیک مساوی است با ردیابی مکان پرتاب و انهدام پرتابگر و انبارهای احتمالی توسط نیروی هوایی و یا موشک های کروز و …،با اینحال هر سامانه THAAD توانایی درگیری هم زمان با 25 موشک بالستیک را دارا میباشد و هنگامیکه سامانه PAC-3 نیز به عنوان جنگ افزار پشتیبان تلفیق میگردد،این تعداد به 41 فروند در مرحله های مختلف افزایش میابد.البته این موضوع با صرف نظر از سایر سامانه ها میباشد.ضمن آنکه پرتاب هم زمان چندین موشک در حالت فرضی به دلیل ارزش و تعداد محدود پرتابگرها مساوی است با برخورد هم زمان چندین برابر موشک دیگر از جانب دشمن.

نیروی زمینی ارتش آمریکا در نظر دارد 99 سامانه THAAD به همراه 18 رادار زمینی و بیش از 1422 موشک رهگیر را به خدمت خود در آورد.تاکنون(2013) 24 سامانه ساخته شده است.در 25 دسامبر 2011 امارات قراردادی 3.6 میلیارد دلاری برای به خدمت گرفتن سامانه THAAD امضا کرد.عمان نیز در 27 می 2013 قرار داد مشابهی برای به خدمت گرفتن این سامانه بست.

در اوایل سال 2004 میلادی،آژانس دفاع موشکی آمریکا،MDA(کوتاه Missile Defense Agency) نام سامانه THAAD را از Theater High Altitude Area Defense(پدافند منطقه ای برد متوسط ارتفاع بالا) به Terminal High Altitude Area Defense(به معنی سامانه پدافند منطقه ای ارتفاع بالا) تغییر داد.از جمله توانایی های اصلی و محوری این سامانه میتوان به توانایی درگیری با تهدید های موشکی دوربرد اشاره داشت.یکی دیگر از ویژگی های منحصر بفرد سامانه THAAD در توانایی درگیری و نابودی هدف ها در ارتفاع کم(پایین) میباشد و این موضوع تاثیر بسزایی در روند کارکرد و دقت آن میگذارد.سامانه THAAD با برد بیش از 200 کیلومتر و ارتفاع درگیری بیش از 150 کیلومتر،به گونه ای طراحی گردیده است تا بتواند موشک های بالستیک را در ارتفاع بالاتر از جو زمین شناسایی و رهگیری نماید.

THAAD همچنین میتواند موشک های بالستیک مهاجم را در ارتفاعی حدود 200 كیلومتر در داخل يا خارج از جو زمين نیز نابود سازد.در چنین ارتفاعی برای موشكهای بالستیک استفاده از طعمه ها و گمراهی ضد موشكها بسیار مشكل می نماید.همچنین با از بین رفتن موشک بالستیک در ارتفاع های بالاتر،ریسک خسارت های موشكهای اتمی،
شیمیایی و بیولوژیكی به شهروندان یا نیروهای مسلح كاهش می یابد.

 

این سامانه در بخش موشکی دارای 2 ردیف موشک های رهگیر و همسان با سامانه مدیریت و فرماندهی پدافند میباشد که در طبقه های پایین جو مورد استفاده قرار میگیرند.نقطه اوج سرعت پیمایش موشک های THAAD در انتهای برد مفید آنها میسر میگردد و این به معنی قدرت نابودی بسیار بالا در لحظه برخورد میباشد.هم اکنون بیشتر کشورهای در حال توسعه دارای 30 نوع از موشک های بالستیک میانبرد و دوربرد میباشند که برخی از آنها تکمیل و برخی دیگر نیز در حال توسعه میباشند.علاوه بر این تعداد،انتظار میرود کشورهای دارای موشک های بالستیک نسبت به افزایش برد و قدرت تخریب موشک های خود اقدام نمایند.

سامانه رهگیری ارتفاع بالا(Upper Tier) در THAAD این توانایی را دارد تا کلیه موشک های بالستیک میان برد و دوربرد را در ارتفاع های داخل و یا خارج از جو زمین شناسایی و رهگیری نماید.با اینحال سامانه ارتفاع پایین (Lower Tier) نیز قابلیت شناسایی موشک های کوتاهبرد و میانبرد در مرحله نهایی را دارا میباشد.هر 2 سامانه ارتفاع بالا و ارتفاع پایین در سیستم THAAD مبتنی بر کارکرد سنسورهای فضایی و ماهواره ای در خارج از جو زمین فعالیت مینمایند.هم اکنون آمریکا از چنین نوع سامانه هوابرد،دریایی و فضایی با تکنولوژی های مختلف جهت نظارت بر کارکرد و تشخیص موشک های بالستیک بهره میبرد.

سامانه THAAD اولین سیستم دفاع ضد موشکی در دنیا میباشد که توانایی فعالیت بر علیه موشک های کوتاهبرد،میانبرد و دوربرد در داخل و خارج از جو زمین بطور هم زمان دارا میباشد.همچنین این سامانه با استفاده هم زمان و مشترک از سیستم دفاع ضد موشکی MIM-104 Patriot،توانایی ایجاد پوشش دفاعی بسیار گسترده بر فراز منطقه های گسترده را دارا میباشد و همچون نمونه های Patriot،هدف ها را در مرحله نهایی Terminal(هنگامیکه موشک بطور مستقیم در حال پیشروی به سمت هدف میباشد) منهدم مینماید،هرچند توانایی ها و گستره عملیات THAAD بسیار فراتر از Patriot تعریف گردیده است.

THAAD همچنین از تکنولوژی Hit to Kill(بزن بکش) بهره میبرد و این توانایی موجب نابودی سریع هدف در اثر برخود مستقیم میگردد.در این تکنولوژی برای نابودی موشک مهاجم از مواد منفجره در کلاهک موشک بازداره سامانه THAAD استفاده نمیشود،بلکه کلاهک در اثر برخورد و با انرژی جنبشی موشک مهاجم را نابودمیکند.برتری این نوع نابودی نسبت به نابودی با استفاده از کلاهک انفجاری و فیوز های مجاورتی این است که در این روش موشک هدف حتما نابود شده و مانند وضعیتی که ممکن است پس از انفجار کلاهک جنگی موشک نابود نشده،بلکه منحرف شده موشک هدف میشود نخواهد شد.برتری دیگر این نوع نابودی نسبت به نابودی با کلاهک انفجاری این است که این روش هم در خارج از جو و هم در داخل از جو کارایی بالای خود را حفظ کرده،در حالی که در روش نابودی با کلاهک انفجاری کارایی در خارج از جو کاهش میابد.البته روش نابودی با انرژی جنبشی نیازمند استفاده از رادارهای بسيار دقيق و سيستم های كنترل است كه سرعت واکنش بسيار بسیار بالایی داشته باشند.

THAAD شامل چندین بخش مجزا و مرتبط با یکدیگر میباشد که از جمله آنها میتوان به پرتابگرهای موشک PAC-3،رادار زمینی AN/TPY-2 باند X ساخت کمپانی Raytheon آمریکا که بزرگترین رادار باند X قابل حمل دنیا میباشد و مرکز فرماندهی و کنترل نبرد اشاره داشت.کلیه پرتابگرهای یگان آتش بصورت قابل حمل و شامل 8 تا 10 موشک بر روی هر پرتابگر و 9 پرتابگر در هر یگان آتش میباشد.همچنین 2 مرکز سیار عملیات تاکتیکی،TOC(کوتاه شده Tactical Operation Centre) به همراه هر یگان اعزام میگردند.

TOC پیشتر توسط کمپانی Litton Data Systems Division طراحی گردیده بود اما کمپانیNorthrop Grumman اقدام به توسعه مجدد و تطبیق آن با سپر دفاعی THAAD نمود. هر واحد عملیات تاکتیکی نیازمند 2 اپراتور میباشد و همچنین جهت پردازش اطلاعات و داده های الکترونیکی از 3 عدد هسته قدرتمند HP-735 ساخت کمپانی آمریکایی Hewlett-Packard یا همان HP بهره میبرد.

همانگونه که گفته شد در کل 9 خودروی M1075 PLS حامل پرتابگر موشک در یک یگان آتش THAAD حضور دارند.این خودروی سنگین توسط کمپانی آمریکایی Oshkosh مورد بهسازی قرار گرفته است و همچنین مجهز به سامانه تمام خودکار گلوله گذاری HEMTT-LHS میباشد.درازای این خودرو 12 متر و پهنای آن 3.25 متر است و میتواند تعداد 8 تا 10 فروند موشک رهگیر THAAD را بصورت آماده شلیک و 2 فروند را به عنوان ذخیره در خود جای دهد. باتری های اسید سربی به عنوان تامین کننده اصلی نیروی اولیه در این خودرو مورد استفاده قرار میگرند.این باتری ها توسط یک عدد دیزل ژنراتور کم صدا شارژ میگردند.پس از شلیک کلیه 8 موشک،تنها 30 دقیقه زمان جهت بارگذاری دوباره 8 موشک در پرتابگر مورد نیاز است.

رادار زمین پایه و بسیار پیشرفته AN/TPY-2 ساخت کمپانی Raytheon آمریکا وظیفه نظارت،طبقه بندی و شناسایی کلیه تهدیدهای هوایی در سامانه THAAD را بر عهده دارد.سپر موشکی THAAD همچنین توانایی ارتباط گسسته با ماهواره های شناسایی و دیده بانی هوابرد پیشرفته همچون Brilliant Eyes را دارا میباشد.آنتن رادار TPY-2 به تنهایی توسط یک فروند هواپیمای باری C-130 Hercules قابل حمل است اما جهت انتقال کلیه بخش ها رادار 5 فروند هواپیما غول پیکر C-5 Galaxy مورد نیاز میباشد.رادار AN/TPY-2 دارای صفحه و دیافراگم گسترده با مساحت 9.2 مترمربع همراه با فرستنده های آرایه فازی بر روی بازه فرکانسی X و درای بیش از 25.344 ماژول فرستنده و گیرنده جامد امواج ماکرویو میباشد.این رادار توانایی رهگیری کلیه تهدید های موشکی و بالستیک را در محدوده بیش از 1000 کیلومتر دارا میباشد و دارای یک سنسور ویژه موشک های بالستیک قاره پیما،ICBM،میباشد.

هنگامی كه يک موشک دشمن تشخيص داده شد،رادار اطلاعات مربوط به شناسايی موشک را به واحد فرماندهی متحرک مستقر در يک خودرو Humvee گزارش می كند،سپس کلیه اطلاعات مربوط به رهگیری هدف و دیگر ویژگی های مهم پیش از شلیک نهایی به کامپیوتر هوشمند موشک رهگیر در داخل پرتابگر منتقل میگردند.با اینحال بروزرسانی اطلاعات تکمیلی در خصوص هدف به طور لحظه ای نیز برای موشک در حال پرواز فرستاده میشود تا هدف همواره در بهترین نقطه تیر رس موشک قرار داشته باشد.درازای این موشک معادل 6.17 متر میباشد و در بخش موتور،یک نمونه راکت تک مرحله ای سوخت جامد به همراه خروجی با قابلیت رانش متغیر موجود است.این موتور بطور اختصاصی توسط کمپانی آمریکایی Pratt & Whitney Rocketdyne شاخه ای از کمپانی بزرگ آمریکایی Pratt & Whitney میباشد طراحی و تولید گردیده است و وزن کلی موشک را در لحظه شلیک به حدود 900 کیلوگرم میرساند.با اینحال یک موتور جداگانه در بخش انتهایی تقویت کننده(Booster) نصب گردیده است.این موتور به فرایند جدایش بخش سرجنگی نابود کننده(KV) از تقویت کننده و پیش از برخورد به هدف کمک بسزایی میکند.هنگامی كه سوخت موشک پايان يافت،سرجنگی از پيشران جدا می شود.

بخش سرجنگی نابود کننده(KV) مجهز به یک عدد سامانه کنترل وضعیت و جهت،DACS
(کوتاه شده Divert and Attitude Control System)،و سيستم هدايت است كه مسئوليت
انجام مانورهای لازم را برای رسيدن به نقطه برخورد بر عهده دارد و همچنین دارای پیشران سوخت مایع میباشد که توسط Pratt & Whitney Rocketdyne و در جهت هدایت موشک در مرحله پایانی(Terminal) به سوی هدف طراحی گردیده است.همچنین ماژول های سنسور های فروسرخ در بخش کلاهک و دماغه موشک قرار گرفته اند تا در مرحله Terminal و در نزدیکی هدف،با قفل نمودن بر روی آن اقدام به نابودی مطمئن نمایند.در طول مرحله اولیه شلیک موشک از پرتابگر،پنجره سنسور های فروسرخ و حرارت یاب توسط 2 عدد دریچه محافظ پوشانده میگردند تا حرارت ناشی از پرتاب موشک موجب اختلال در سیستم ردیاب نگردد.سنسور فروسرخ InSb توانایی پوشش و رهگیری امواج حرارتی با طول موج 3 الی 5 میکرون را دارا میباشد.هر موشک نیز 8.24 ماخ سرعت دارد.

در عملیات های ویژه،چنانچه سنسورهای هشدار زودهنگام خارجی همچون هواپیماهای AWACS با سیستم تشخیص THAAD ترکیب گردند،میتوانند خطر حمله موشک های بالستیک را پیش از رادارهای زمینی تشخیص دهند.با اینحال چنانچه سنسور های خارجی
در دسترس نباشند،رادار به تنهایی توانایی تشخیص و رهگیری هدف ها را دارا است.
پس از دریافت اطلاعات شناسایی هدف و تعیین آخرین مسیر پیمایش از سوی رادار،نوبت به سامانه THAAD میرسد تا با استفاده از رادار و ارتباط با مرکز عملیات تاکتیکی اقدام به ارزیابی و طرح روش نابودی نموده و سپس با رهگیری و شلیک خود،هدف را در کسری از ثانیه منهدم نماید.با اینحال در صورت نیاز و بنابر تشخیص مرکز عملیات و فرماندهی هوشمند و تمام خودکار،دومین موشک رهگیر THAAD نیز شلیک میگردد.چنانچه پس از دومین شلیک،سیستم هوشمند دوباره اعلام نماید هدف نابود نگردیده است،رادار بلافاصله سامانه PAC-3 را جهت انهدام هدف در دقیقه های پایانی وارد مدار مینماید.

همچنین سامانه THAAD مجهز به نوعی سنسور گرمایاب پرتویی و بسیار دقیق میباشد.این سنسور لحظه هایی پیش از شلیک موشک،در جهت رهگیری دقیق هدف،اقدام به عکسبرداری حرارتی از آن مینماید.در سال 1990 میلادی،وزارت دفاع آمریکا اولین رهگیری زمانبندی شده توسط سامانه های ضد بالستیک را با استفاده از جستجوگرهای ساخته شده از ماده Platinum Silicide با نام کوتاه شده PtSi به انجام رساند و این در حالی بود که بر اساس برنامه قبلی،این وزارت قصد داشت از ترکیب کریستالی Indium Antimonide با نام کوتاه شده InSb استفاده نماید که البته هر 2 ماده در ساخت جستجوگرهای فروسرخ و گرمایاب نظامی مورد استفاده قرار میگیرند.همچنین نیروی زمینی آمریکا قصد داشت جهت انجام 8 آزمایش زمانبندی شده تا ماه جون سال 1997 از جستجوگرهای Indium Antimonide بهره ببرد.در نهایت بنابر تصمیم فرماندهی مرکزی،هر 2 نمونه Indium Antimonide و Platinum Silicide در دستور کار ساخت جستجوگر های این سامانه قرار گرفتند و این تصمیم با توجه به نتیجه های رضایت بخش استفاده از هر 2 ماده در جنگ افزار های گذشته گرفته شد.

جستجوگرهای ساخته شده از InSb دارای پیچیدگی ساختاری کمتر نسبت به گونه های PtSi میباشند.با اینحال بیش از 95% اجزای نمونه های InSb همچون قاب و سازه،
عدسی ها و ژیروسکوپ ها کاملا یکسان با نوع PtSii هستند و بخش هایی همچون جایگاه خلا و ساختار الکترونیکی جستوگر،با تفاوت هایی جزیی نسبت به یکدیگر همراه میباشند.

جستجوگرهای InSb از هسته پردازش(SW) متفاوت با نمونه های PtSi بهره میبرند که در سال 1997 توسعه یافته اند.در همان سال آزمایش های گسسته سخت افزار(HWIL) بر روی این نموه تقریبا تمام شد و سخت افزار جستجوگر InSb کلیه توانایی های خود را در رهگیری و دیدن هدف با موفقیت بازتاب نمود.یکی از شباهت های آشکار در میان جستجوگر های PtSi و InSb در توانایی کارکرد مستقل هسته پردازنده با سایر بخش ها میباشد،با اینحال این موضوع در بین هر 2 نوع یکسان نیست و ریسک خطا در پردازش برنامه های نوشته شده در جستجوگر های InSb کمتر از PtSi است.همچنین فاصله کانون عدسی های InSb دو تا سه برابر بیشتر از نمونه های PtSi میباشد.در یک نتیجه گیری کلی،مدت زمان پاسخگویی به کارکرد و دستور ها در جستجوگرهای InSb به مراتب کمتر از نمونه های PtSi است و این عامل به عنوان برگ برنده این نمونه است.

در جولای 2006 این سامانه اولین موفقیت در نابودی یک هدف واحد در ارتفاع بالای جو را پس از کامل شدن ساخت در می 2006 به دست.درسپتامبر 2006 توانایی تشخیص خطر داشتن یا نداشتن موشک بالستیک توسط سامانه THAAD با موفقیت آزمایش شد.موشک های بی خطر موشكهای بالستيكی هستند كه از كنترل خارج شده اند و يا به منطقه بی خطری در زمين برخورد می كنند که این سامانه توانست درست تشخیص بدهد.

در ژانویه 2007 آزمایش موفق آمیز نابودی یک موشک شبیه Scud در ارتفاع های بالای جو و در آپریل 2007 نابودی موفق یک موشک شبیه Scud در ارتفاع های میانی جو انجام شد.در جون 2007 تست پرواز موفق موشک در ارتفاع های پایین جو با موفقیت انجام شد.در اكتبر 2007 نیز نابودی موفق یک موشک شبه Scud در خارج از جو انجام شد.

در جون 2008 نابودی موفق یک موشک شبه Scud با كلاهک جدا شونده در ارتفاع های میانی جو انجام شد.موشک های چند مرحله ای موشک هایی هستند كه در آن سر جنگی از پیشران یا پیشران ها جدا می شود.در این آزمایش سامانه THAAD موفق شد نسبت به شناسایی،رهگیری و تشخیص هدف اصلی از بین قطعه های موشک و انتخاب نقطه برخورد موفقیت آمیز اقدام نماید.

در مارچ 2009 شلیک دو موشک THAAD علیه یک موشک بالستیک با كلاهک جدا شونده انجام شد كه اولین موشک THAAD موفق به نابودی موشک بالستیک شد و دومین موشک توسط افسران كنترل آتش نابود گردید.این تاكتیک برای افزایش ضریب اطمینان نابودی هدف ها با كلاهک جدا شونده صورت پذیرفت.

Check Also

نسل جدید رادار آرایه فازی

کمپانی هوافضا و دفاعی آمریکایی Raytheon (ریتیان) از نسل جدید رادار آرایه فازی فعال با …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *